Leningrad II Nükleer Güç Santrali

Leningrad II, Rusya'nın Leningrad bölgesindeki Sosnovy Bor sahasında geliştirilen yeni nesil nükleer güç santrali projesidir. Projenin ilk iki ünitesi VVER-1200 reaktörlerine sahiptir. Birinci ünite 9 Mart 2018'de şebekeye bağlandı ve 2018'de ticari işletmeye geçti. İkinci ünite 22 Ekim 2020'de şebekeye bağlandı ve 2021'de ticari işletmeye alındı. citeturn1search14turn1search16

Aynı sahadaki üçüncü ve dördüncü VVER-1200 üniteleri ise eski RBMK-1000 kapasitesinin yerine geçmek üzere inşa edilmektedir. 2026 itibarıyla üçüncü ve dördüncü üniteler için işletmeye alma hedefleri sırasıyla 2030 ve 2032 olarak açıklanmaktadır. citeturn0search0turn0search1

Ancak tasarım güvenliği ile santralın toplam işletme güvenilirliği aynı kavram değildir. Leningrad II'nin deneyimi, türbin-jeneratör adasının, yardımcı sistemlerin ve bakım organizasyonunun da elektrik üretim performansı üzerinde belirleyici olduğunu göstermiştir.

Leningrad II'nin ilk iki ünitesi için yerleşim lisansları 2007 yılında alındı. 2008 yılında Atomenergoproekt St. Petersburg genel yüklenici olarak seçildi. İlk iki ünite için devlet sözleşmesinin değeri yaklaşık 136,7 milyar ruble olarak açıklandı. Aynı dönemde ilk ünitenin 2013 yılında işletmeye alınması planlanıyordu. citeturn1search0turn1search2

Bunun yanında ilk referans ünitesi için yaklaşık 70 milyar ruble seviyesinde yatırım finansmanı açıklanmıştı. Bu iki rakam aynı kapsamı ifade etmemektedir: 70 milyar ruble ilk ünitenin erken dönem yatırım göstergesiyken, 136,7 milyar ruble ilk iki ünite için mühendislik, inşaat, devreye alma ve ekipman tedarikini içeren devlet sözleşmesinin değeridir. citeturn1search10turn1search12

Dolayısıyla başlangıçta "70 milyar rubleden 136,7 milyar rubleye çıktı" şeklinde bir maliyet artışı yazmak doğru değildir. İki tutarın kapsamı farklıdır. Bu ayrım, Rusya'daki nükleer projelerin maliyetlerini değerlendirirken özellikle önemlidir.

İlk Takvim Hedefi

2008'deki planlara göre birinci ünitenin 2013 yılında işletmeye alınması hedefleniyordu. İlk beton Ekim 2008'de döküldü. Ancak bu hedef gerçekleşmedi ve ticari işletme 2018'e ertelendi. citeturn1search9turn1search11

Böylece ilk ünite için başlangıçtaki 2013 hedefi ile gerçek ticari işletme yılı olan 2018 arasında yaklaşık beş yıllık bir fark oluştu. Bu farkın tamamını tek bir teknik probleme bağlamak doğru değildir; projenin Rusya'nın uzun bir aradan sonraki ilk büyük nükleer inşaatlarından biri olması, yeni tasarımın ilk uygulaması, şantiye yönetimi ve tedarik süreçleri birlikte değerlendirilmelidir.

2011: Donatı Çerçevesi Çökmesi

2011 yılında birinci ünitenin merkezi salonunda donatı çerçevesinin bir bölümünün çöktüğü, olayın inşaat sürecini etkilediği ve bunun proje uygulamasındaki sorunlardan biri olduğu akademik bir proje yönetimi çalışmasında belirtilmektedir. citeturn1search1

Bu olay bir reaktör işletme kazası değildir; ünite henüz inşaat aşamasındaydı. Ancak nükleer betonarme yapılarda geçici destekler, donatı tasarımı, montaj sırası ve saha kalite kontrolünün ne kadar kritik olduğunu göstermektedir.

2013: Erken Dönem Bütçe Baskısı

2013 yılında santral yönetimi, projenin tahsis edilen bütçesinin yaklaşık yüzde 10 üzerine çıkıldığını ve tahsis edilen toplam miktarın yaklaşık yüzde 70'inin harcandığını açıklamıştı. citeturn0search8

Bu açıklama maliyet baskısının projenin son aşamalarında ortaya çıkmadığını göstermesi bakımından önemlidir. Ancak söz konusu yüzde 10, projenin nihai maliyet artışı olarak kullanılmamalıdır; açıklama 2013'teki erken bütçe gerçekleşmesine ilişkindir.

2015: 70 Tonluk Ekipman Düşmesi

2015 yılında yaklaşık 70 ton ağırlığındaki koruyucu boru bloğunun yaklaşık 20 metre yükseklikten düşmesi önemli bir şantiye olayı olarak raporlandı. Ekipmanın ağır hasar gördüğü ve kullanılmış yakıt havuzu yapısının da etkilendiği akademik ve yerel kaynaklarda aktarılmıştır. citeturn1search1turn1search13

Olay henüz işletmede olmayan bir reaktör ünitesinin şantiyesinde gerçekleştiği için nükleer işletme kazası değildir. Bununla birlikte kaldırma operasyonlarının, geçici ekipmanların ve alt yüklenici koordinasyonunun nükleer şantiye güvenliği açısından ne kadar önemli olduğunu göstermektedir.

Birinci ünitede yakıt yükleme ve başlatma faaliyetleri Aralık 2017'de başladı. Reaktör 6 Şubat 2018'de minimum kontrollü güç seviyesine ulaştı ve 9 Mart 2018'de şebekeye bağlandı. Mart sonunda "deneysel-endüstriyel işletme" aşamasına geçilerek güç kademeli biçimde yüzde 40, 50, 75, 90 ve 100 seviyelerinde test edildi. citeturn1search14

Ağustos 2018'de nominal güçte 15 günlük son devreye alma testi tamamlandı ve ünite ticari işletmeye hazır hale geldi. Böylece 2008'de başlayan inşaat süreci, Rusya'nın VVER-1200 teknolojisindeki ilk ticari referanslarından biriyle sonuçlandı. citeturn1search15

İkinci ünitenin fiziksel başlatma süreci 2020 yılında ilerledi. Minimum kontrollü güç seviyesinde çekirdek nötron-fiziksel parametreleri ve güvenlik sistemlerinin güvenilirliği test edildi. citeturn1search17

İkinci ünite 22 Ekim 2020'de şebekeye bağlandı ve 2021 yılında ticari işletmeye geçti. Böylece Leningrad II'nin ilk iki VVER-1200 ünitesi birlikte işletmeye alınmış oldu. citeturn1search16

2023: Türbin Kanadı Hasarları

Leningrad II'nin birinci ünitesi 2023 yılında düşük basınç türbininin kanatlarında iki ayrı hasar nedeniyle uzun süreli duruşlar yaşadı. İlk olayın onarımı yaklaşık iki ay sürdü; Kasım ayında benzer bir olayın tekrarlanması üzerine ikinci uzun onarım yapıldı. citeturn0search2turn0search3

Türbin K-1200 tipindeydi ve Power Machines tarafından üretilmişti. Rosenergoatom, olayın nedenini üreticiyle birlikte araştırdığını açıkladı. Kamuya yansıyan uzman değerlendirmelerinde tasarım, montaj veya işletme koşulları gibi farklı ihtimaller tartışılmıştır; ancak bunların herhangi birini kesinleşmiş kök neden olarak sunmak doğru değildir. citeturn0search3

Bu olaylar doğrudan reaktör güvenlik fonksiyonlarının kaybı anlamına gelmemektedir. Ancak uzun süreli üretim kaybı, bakım maliyeti ve kapasite kullanılabilirliği açısından önemlidir. Bu nedenle nükleer güvenlik ile santralın ticari işletme güvenilirliği ayrı göstergeler olarak değerlendirilmelidir.

2026: Jeneratör Statorunun Değiştirilmesi

Mayıs 2026'da birinci ünitenin planlı bakım çalışması tamamlandı. Yaklaşık 60,7 gün süren bakımda jeneratör statoru güçlendirilmiş yeni bir statorla değiştirildi; türbin valfleri ve başka ekipmanlar da yenilendi. Ünite bakım sonrasında tam güce çıkarıldı. citeturn0search4

Akademik proje yönetimi çalışmalarında Leningrad II'nin, Rusya'nın uzun bir aradan sonra yeniden büyük nükleer inşaata başlamasının kurumsal öğrenme sorunlarını yansıttığı belirtilmektedir. Çok sayıda alt yüklenicinin kullanılması ve bazı kuruluşların yeterli organizasyonel ve teknolojik deneyime sahip olmaması, şantiyede çeşitli olayların ortaya çıkmasına katkıda bulunmuştur. citeturn1search1

Aynı değerlendirmelerde parça donatı teknolojisi ve geleneksel kalıp sistemlerinin yüksek işçilik gerektirdiği, bunun da inşaat süresini uzattığı belirtilmektedir. Bu deneyim, daha sonraki VVER projelerinde prefabrikasyon, modülerleştirme ve daha gelişmiş inşaat yöntemlerinin önemini artırmıştır.

Bu açıdan Leningrad II'nin asıl önemi, "ilk VVER-1200 projesi" olmasından çok, ilk uygulamadan elde edilen deneyimin daha sonraki Rusya içi ve yurtdışı VVER-1200 projelerine aktarılabilmesidir.

Leningrad II'nin maliyetini Olkiluoto 3 veya Flamanville 3 kadar ayrıntılı biçimde izlemek mümkün değildir. Rusya'daki açık kaynaklarda maliyetler farklı yıllarda ruble cinsinden, farklı kapsamlarla açıklanmıştır. Projenin tamamlanmasından sonra finansman maliyetleri, enflasyon ve tüm ek giderleri aynı metodolojiyle içeren tek bir uluslararası karşılaştırılabilir nihai maliyet serisi kamuya açık değildir.

2008'de açıklanan 136,7 milyar rublelik sözleşme; mühendislik, inşaat, devreye alma, ekipman ve malzeme tedarikini kapsayan ilk iki üniteye ilişkin devlet sözleşmesiydi. citeturn1search0turn1search6

2013'te açıklanan yaklaşık yüzde 10'luk bütçe aşımı ise projenin erken dönemindeki bir gerçekleşmedir. Bu nedenle bunu "nihai maliyet yüzde 10 arttı" şeklinde yazmak doğru değildir. Daha sonraki yıllarda inşaat süresinin uzaması, ruble enflasyonu, kapsam değişiklikleri ve finansman koşulları ayrıca dikkate alınmalıdır. citeturn0search8

Bugünkü dolar veya avro karşılığını yalnızca eski ruble rakamını güncel kurla çevirerek hesaplamak da yanıltıcı olur. Böyle bir dönüşüm fiyat seviyesini, ruble enflasyonunu ve proje kapsamını aynı anda temsil etmez.

Leningrad II hakkında araştırma yaparken en önemli metodolojik sorun, Rusya'daki nükleer projelere ilişkin açık verilerin Olkiluoto 3 veya Flamanville 3 kadar kapsamlı olmamasıdır. Batı Avrupa'daki bazı projelerde düzenleyici kurumlar tarafından yayımlanan ayrıntılı kalite dosyaları, maliyet revizyonları ve kök neden analizleri bulunurken, Leningrad II için bilgi daha çok Rosatom/Rosenergoatom açıklamaları, Rus teknik yayınları, haber kuruluşları ve sınırlı akademik çalışmalar üzerinden oluşturulabilmektedir.

Bu nedenle "kamuya açık kaynaklarda ayrıntılı olarak yer almıyor" ifadesi "böyle bir sorun yaşanmadı" anlamına gelmez. Leningrad II'nde belgelenmiş şantiye olayları ve işletme problemleri vardır; ancak bunların bütün mali etkileri ve ayrıntılı kök neden analizleri kamuya aynı ölçüde açık değildir.

Örneğin 2015'teki 70 tonluk ekipman düşmesiyle ilgili bazı yerel haberlerde olayın kamuoyundan saklanmaya çalışıldığı yönünde iddialar bulunmuştur. Ancak bu iddianın bağımsız biçimde doğrulanması mümkün olmadığından, burada kesin gerçek olarak sunulmamaktadır. citeturn1search13

Bu yaklaşım, Rusya'daki projeleri olduğundan daha olumlu veya daha olumsuz göstermemek için özellikle tercih edilmiştir. Veri yokluğu, olumlu performans kanıtı değildir; aynı zamanda tek başına bir başarısızlık kanıtı da değildir.

Bu özellikler tasarımın önemli güvenlik avantajlarıdır. Ancak tasarım güvenliği ile gerçek santral performansı birbirinden ayrılmalıdır. Leningrad II deneyimi, güvenli tasarımın yanı sıra imalat, montaj, devreye alma, türbin-jeneratör güvenilirliği ve bakım kalitesinin de bütün sistemin başarısında belirleyici olduğunu göstermektedir.

Leningrad sahasının stratejik özelliği, yeni VVER-1200 ünitelerinin eski RBMK-1000 kapasitesinin yerine kademeli olarak yerleştirilmesidir. Eski birinci ve ikinci üniteler sırasıyla 2018 ve 2020 yıllarında kalıcı olarak devreden çıkarılırken, yeni VVER-1200 üniteleri aynı dönemde devreye girmiştir. citeturn1search16

Üçüncü ve dördüncü VVER-1200 üniteleri de aynı yaklaşımın devamıdır. Böylece büyük bir nükleer enerji sahasının elektrik üretim kapasitesi, eski RBMK reaktörlerinin kademeli olarak kapatılmasıyla birlikte yeni nesil reaktörlerle yenilenmektedir.

Leningrad II'nin birinci ve ikinci VVER-1200 üniteleri ticari işletmededir. Birinci ünitede Mayıs 2026'da yaklaşık 60,7 günlük planlı bakım tamamlandı; jeneratör statoru güçlendirilmiş yeni bir statorla değiştirildi ve ünite yeniden tam güce çıkarıldı. citeturn0search4

Üçüncü ve dördüncü ünitelerin inşası devam etmektedir. Mart 2026'da üçüncü ünitenin iç koruma kabında ikinci katmanın montajı gerçekleştirildi ve şantiyede yaklaşık 1.500 kişinin çalıştığı açıklandı. citeturn0search0

Haziran 2026'da dördüncü ünitenin reaktör şaftında betonlama başladı. Rosatom, üçüncü ve dördüncü ünitelerin sırasıyla 2030 ve 2032 yıllarında işletmeye alınmasını planlıyor. Her bir ünitenin yıllık elektrik üretiminin 8,5 milyar kWh'ın üzerinde olması bekleniyor. citeturn0search1

Leningrad II, VVER-1200 teknolojisinin Rusya'daki erken ticari uygulamalarından biri olarak önemli bir referans projedir. Projenin en güçlü yönlerinden biri, tasarımın gerçek ticari işletmeye geçirilmesi ve daha sonraki VVER-1200 projelerine aktarılabilecek inşaat ve işletme deneyiminin oluşturulmasıdır.

Buna karşılık proje tamamen problemsiz değildir. İnşaat dönemindeki donatı çerçevesi olayı, 2015'teki ağır ekipman düşmesi ve 2023'teki türbin kanadı hasarları, nükleer santral projelerinde yalnızca reaktör güvenlik sistemlerinin değil; şantiye yönetiminin, türbin-jeneratör ekipmanının ve bakım organizasyonunun da kritik olduğunu göstermiştir.

Maliyet açısından ise en önemli sonuç, kamuya açık verilerin kesin bir nihai maliyet hesabı için yeterli olmamasıdır. 2008'deki 136,7 milyar rublelik sözleşme ve 2013'te açıklanan yaklaşık yüzde 10'luk bütçe aşımı, projenin maliyet geçmişi hakkında önemli ipuçları verir; ancak bunlar günümüz fiyatlarıyla tek bir "nihai maliyet" rakamına dönüştürülemez.

Bu nedenle Leningrad II'yi Olkiluoto 3 veya Flamanville 3 ile karşılaştırırken maliyet rakamlarının kapsamını ve veri şeffaflığını ayrıca dikkate almak gerekir. Veri eksikliği, projenin daha ucuz olduğu anlamına gelmediği gibi daha pahalı olduğu anlamına da gelmez.

Uzun dönemli açıdan Leningrad II'nin en önemli dersi; yeni bir reaktör tasarımının başarısının yalnızca güvenlik özellikleriyle değil, inşaat kalitesi, tedarik zinciri, ağır ekipman yönetimi, türbin-jeneratör güvenilirliği, bakım ve işletme performansının bütünüyle değerlendirilmesi gerektiğidir.

Bu sayfa; Rosatom ve Rosenergoatom açıklamaları, World Nuclear News, World Nuclear Industry Status Report, Rus nükleer enerji yayınları, haber kuruluşları ve akademik proje yönetimi çalışmalarının karşılaştırılmasıyla hazırlanmıştır.

Özellikle maliyetlerde fiyat yılı ve kapsam farklılıkları bulunduğu için eski ruble tutarları bugünkü dolar veya avroya çevrilerek yapay bir "nihai maliyet" üretilmemiştir. Teknik olaylarda da yalnızca kaynakların desteklediği bilgiler kesin ifade olarak kullanılmıştır.

Rusya'daki açık kaynakların sınırlı olması nedeniyle, "kamuya açık belgelerde ayrıntılı olarak yer almıyor" ifadesi "böyle bir olay yaşanmadı" anlamına gelmez. Bu metodolojik sınırlama, özellikle teknik problem ve maliyet analizlerinde dikkate alınmalıdır.

Sayfa, 27 Ağustos 2026 itibarıyla kamuya açık bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır.

Nükleer Enerji Dünyası — BENAN BAŞOĞLU